Czym jest wysokofunkcjonująca depresja?
Nie każda osoba zmagająca się z depresją przestaje chodzić do pracy, rezygnuje z obowiązków czy izoluje się od otoczenia. Coraz częściej mówi się o zjawisku określanym jako wysokofunkcjonująca depresja. Osoby doświadczające tego problemu na pierwszy rzut oka świetnie radzą sobie z codziennym życiem – pracują, wychowują dzieci, spotykają się ze znajomymi i realizują kolejne cele.
Jednocześnie wewnętrznie odczuwają przewlekły smutek, zmęczenie, brak satysfakcji i poczucie pustki. Często przez długi czas nie szukają pomocy, ponieważ otoczenie nie dostrzega żadnych niepokojących sygnałów.
Choć termin „wysokofunkcjonująca depresja” nie jest odrębną jednostką diagnostyczną, opisuje stan, który może odpowiadać łagodniejszym lub przewlekłym postaciom zaburzeń depresyjnych.
Objawy wysokofunkcjonującej depresji
Do najczęściej występujących objawów należą:
- przewlekłe zmęczenie mimo odpoczynku,
- utrata radości z codziennych aktywności,
- poczucie pustki,
- ciągłe napięcie,
- problemy z koncentracją,
- nadmierny perfekcjonizm,
- poczucie, że „trzeba sobie radzić samemu”,
- obniżona samoocena,
- trudności z przeżywaniem pozytywnych emocji,
- problemy ze snem.
Objawy często utrzymują się przez wiele miesięcy, a nawet lat, dlatego bywają błędnie interpretowane jako efekt stresującej pracy lub przemęczenia.
Dlaczego tak trudno ją rozpoznać?
Osoby z wysokofunkcjonującą depresją często słyszą od otoczenia:
- „Przecież świetnie sobie radzisz.”
- „Masz dobrą pracę i rodzinę.”
- „Każdy by chciał mieć takie życie.”
Takie komunikaty mogą powodować poczucie winy i sprawiać, że osoba zaczyna podważać własne doświadczenia. W efekcie jeszcze dłużej odkłada decyzję o skorzystaniu z pomocy.
Kto jest najbardziej narażony?
Problem może dotyczyć każdego, jednak częściej występuje u osób:
- bardzo odpowiedzialnych,
- perfekcjonistycznych,
- wykonujących wymagające zawody,
- pełniących wiele ról jednocześnie,
- mających trudność z proszeniem o pomoc,
- przyzwyczajonych do tłumienia emocji.
Nie oznacza to jednak, że wysoka aktywność zawodowa lub ambicja prowadzą do depresji. Mogą jedynie utrudniać zauważenie pierwszych objawów.
Jak odróżnić przemęczenie od depresji?
Zmęczenie zwykle ustępuje po odpoczynku lub urlopie. W przypadku depresji obniżony nastrój oraz brak energii utrzymują się znacznie dłużej i wpływają na jakość życia.
Sygnałem alarmowym powinny być sytuacje, gdy:
- od wielu tygodni nic nie sprawia przyjemności,
- codzienne obowiązki wymagają ogromnego wysiłku,
- pojawia się poczucie bezsensu,
- problemy utrzymują się mimo odpoczynku.
Jak wygląda pomoc?
Psychoterapia pozwala zrozumieć źródła trudności oraz stopniowo odzyskać równowagę psychiczną.
W zależności od sytuacji terapeuta pomaga między innymi:
- rozpoznać schematy myślenia,
- nauczyć się regulacji emocji,
- odbudować poczucie własnej wartości,
- zmniejszyć perfekcjonizm,
- wypracować zdrowe granice,
- odzyskać satysfakcję z codziennego życia.
W niektórych przypadkach psychoterapeuta może również zalecić konsultację psychiatryczną, jeśli objawy są nasilone lub utrzymują się przez dłuższy czas.
Kiedy warto zgłosić się po pomoc?
Nie trzeba czekać na moment całkowitego kryzysu. Im wcześniej zostanie podjęta terapia, tym większa szansa na poprawę samopoczucia i zapobieganie pogłębianiu się objawów.
Warto umówić konsultację, jeśli:
- od dłuższego czasu odczuwasz przewlekły smutek lub pustkę,
- codzienne funkcjonowanie wymaga coraz większego wysiłku,
- przestajesz czerpać radość z życia,
- masz wrażenie, że tylko „odgrywasz rolę”, a wewnętrznie czujesz się coraz gorzej.
Podsumowanie
Wysokofunkcjonująca depresja może przez długi czas pozostawać niezauważona zarówno przez otoczenie, jak i przez samą osobę, która jej doświadcza. To, że ktoś dobrze wykonuje obowiązki zawodowe czy rodzinne, nie oznacza, że nie zmaga się z poważnym cierpieniem psychicznym.
Jeżeli od dłuższego czasu zauważasz u siebie objawy obniżonego nastroju, przewlekłego zmęczenia lub utraty satysfakcji z życia, warto rozważyć konsultację z psychoterapeutą. Odpowiednio dobrana pomoc może znacząco poprawić jakość życia i ułatwić powrót do równowagi.
